Een bodemlus is een ondergrondse leiding die samenwerkt met een warmtepomp om je huis te verwarmen en optioneel ook te koelen. Het systeem haalt de stabiele, natuurlijke warmte uit de aarde (meestal tussen de 10 en 15°C) en transporteert deze via een vloeistof naar de warmtepomp.

• Verwarming: De warmtepomp verhoogt de temperatuur van de opgenomen warmte tot een bruikbaar niveau voor de verwarming van de woning en warm tapwater.
• Koeling: In de zomer kan het proces worden omgedraaid. De relatief koele vloeistof uit de bodem wordt dan gebruikt om je woning te koelen. Dan moet je woning wel geschikt zijn voor dit type koeling.

Bekijk deze video voor een duidelijke uitleg over de werking van een bodemwarmtepomp: Verwarmen, koelen en warm water dankzij een bodemwarmtepomp

Een bodemlus gebruikt de bodem als bron en is een oplossing voor één huis, een klein aantal huizen of een huizenblok. Het Zonnewarmte-wijknet zou de zon gebruiken als energiebron en de bodem vooral als opslag (in plaats van vooral als bron) en was een oplossing voor de hele wijk. 

Een bodemlus en het Zonnewarmte-wijknet verschillen fundamenteel in schaal en warmtebron:

• Een bodemlus is een systeem voor één woning, enkele woningen of een woningblok, dat warmte uit de bodem haalt via een gesloten buizensysteem. De primaire warmtebron is de aarde zelf.
• Het Zonnewarmte-wijknet is een collectief warmtenetwerk voor een hele wijk. De warmte wordt in de zomer opgewekt door zonnepanelen (PVT-panelen) en opgeslagen in een groot ondergronds reservoir voor warmte-koudeopslag (WKO). In de winter wordt deze opgeslagen warmte via leidingen verdeeld over de woningen. De primaire warmtebron is dus de zon.

Voor beide heb je in je woning dezelfde apparatuur nodig: een warmtepomp, een boilervat en, als je geen vloerverwarming hebt, een buffervat (of boilervat en buffervat in één). Voor de technische setup in de woning maakt het dus geen verschil.

Bodemlussen zijn inderdaad geen nieuwe technologie. Echter, in een eerder rapport uit 2020 van de TU Delft en Deltares werd een Zonnewarmte-wijknet als de meest geschikte optie voor onze wijk aangewezen.

Recent is gebleken dat de aanleg van zo’n Zonnewarmte-wijknet te duur uitvalt. Zie ook ‘Waarom onderzoeken we een alternatief voor het oorspronkelijke  Zonnewarmte-wijknet?‘
Daarom zijn we opnieuw gestart met een vergelijking van diverse duurzame verwarmingstechnieken, waarbij de bodemlus-opties nu opnieuw en grondiger worden onderzocht. Zie ook ‘Wat wordt er nu onderzocht en hoe lang gaat dit duren?‘

De collectieve aanleg van bodemlussen is met name interessant vanwege de schaalvoordelen die dit oplevert. De belangrijkste factor hierin zijn de hoge vaste kosten van de boorapparatuur, die je flink omlaag kunt brengen door de kosten te delen. Die kostenvoordelen zijn al in grote mate te realiseren als je in serie één bodemlus per woning boort. Als je voor meerdere woningen één bodemlus boort waarin meerdere lussen komen, nemen de kostenvoordelen verder toe. Bijkomend voordeel is dat gedeelde bodemlussen dieper geboord worden. Hoe dieper in de grond, hoe duurder de boring maar ook hoe warmer de bodem daar is. Hiermee gaat de efficiëntie van gedeelde bodemlussen omhoog. 

Daarnaast zijn er nog andere voordelen:

• Lagere materiaalkosten: Bij de aankoop van grote hoeveelheden lussen en leidingen kun je vaak een aanzienlijke korting bedingen.
• Efficiëntere planning: Door meerdere huishoudens tegelijk aan te pakken, kunnen de werkzaamheden logistiek beter worden gepland, wat de uitvoeringssnelheid verhoogt en dus de kosten verlaagt.
• Verlaagde administratieve lasten: Je deelt de kosten en inspanning voor vergunningen, subsidies en andere administratie, wat het proces versnelt en vereenvoudigt.

Samengevat, door collectief aan te leggen, verlaag je de totale kosten per woning en versnel je de overgang naar een gasvrije oplossing voor de wijk.

Met een bodemlus kun je zeker koelen. Het is een efficiënte manier om je huis in de zomer te verkoelen, omdat de bodem een constante, lage temperatuur heeft van zo’n 10 tot 15 °C.

Hoe werkt het – Je hebt vloerverwarming of wandconvectoren nodig. Die absorberen in de zomer de warmte uit je woning. Die warme vloeistof wordt gepompt van je woning naar de bodemlus, waar deze vanzelf afkoelt. De door de bodem gekoelde vloeistof wordt weer teruggepompt naar je vloerverwarming of wandconvectoren.
Dit proces, bekend als passieve koeling, verbruikt weinig tot geen energie, omdat de compressor van de warmtepomp niet of nauwelijks hoeft te draaien.
Let op! Het gaat hier maar om een paar graden koeling, je kunt dit niet vergelijken met een airco.

Afgiftesystemen – Om te kunnen koelen, moet je woning geschikt zijn om deze koele temperatuur te benutten. Dit werkt het beste met een groot afgifte oppervlak, zoals:

• Vloerverwarming/vloerkoeling: Dit is de meest effectieve methode, omdat het koude water een groot oppervlak heeft om de warmte uit de ruimte op te nemen.
• Lage temperatuur radiatoren / wandconvectoren: Sommige speciale radiatoren zijn ook geschikt, maar het effect is vaak minder dan bij vloerverwarming.

Het gebruik van een bodemlus voor zowel verwarming als koeling verhoogt het comfort in huis en is tegelijkertijd een duurzame oplossing.

Op dit moment worden verschillende varianten van bodemlus-systemen onderzocht om de meest geschikte optie voor de wijk te vinden. Het onderzoek richt zich op de volgende mogelijkheden: 

• Individuele bodemlus per woning. Een individuele bodemlus per woning, die ligt in een individueel boorgat of een boorgat gedeeld met de buren. 
• Collectieve kleinschalige bodemlussen: Een diepe lus die een beperkt aantal woningen bedient, bijvoorbeeld per drie huizen.
• Collectieve bodemlussen op grotere schaal: Een of meer bodemlussen die een grotere groep huizen (per woningblok) van warmte voorzien.

Daarnaast wordt gekeken of PVT-panelen (zonnepanelen die zowel elektriciteit als warmte opwekken) nodig zijn voor een optimaal rendement van de bodemlus. 

Ook onderzoeken we de randvoorwaarden, zoals: 

• Kan de bodem wel genoeg warmte leveren? We moeten onderzoeken of er genoeg warmte uit de grond gehaald kan worden voor alle huizen in de wijk.
• Geen problemen met de buren: Als de bodemlussen te dicht bij elkaar liggen, kunnen ze elkaar in de winter misschien afkoelen. Dat willen we uiteraard voorkomen.
• Verschillen tussen huizen: We willen een systeem dat geschikt is voor alle soorten huizen, of je nu veel of weinig warmte nodig hebt.
• Individueel of collectief: zijn individuele systemen het meest aantrekkelijk, of juist collectieve systemen? Beide hebben voor- en nadelen. 
• Welke partijen kunnen de schaalvoordelen realiseren die we voor ogen hebben. 
• En last but not least: hoe verhouden oplossingen met een bodemlus zich tot PVT stand-alone, en wat zijn de overwegingen om voor een bepaald systeem te kiezen? 

De verwachting is dat dit onderzoek enkele maanden in beslag neemt. We hopen dit in het voorjaar van 2026 af te ronden. Zodra we hiermee klaar zijn, kunnen we aan de wijkgenoten aangeven welke optie het meest aantrekkelijk is, en in welke situatie. Het doel is om ruim voor de winter van 2026 een concreet en aantrekkelijk warmteplan te presenteren, zodat alle wijkgenoten kunnen profiteren van een duurzame en kosteneffectieve oplossing.

Wat is de kans dat uit het onderzoek een financieel aantrekkelijk alternatief komt? 

Op basis van de huidige kennis is de inschatting dat een bodemlus een financieel aantrekkelijk alternatief is. 

Van de stand-alone warmtepomp met PVT-panelen (zonder aansluiting op een warmtenet of bodemlus) weten we al dat dit een voordelig alternatief is, mits collectief ingekocht.

Over enkele maanden, na afronding van het lopende onderzoek, zullen de exacte kosten en besparingen duidelijk zijn.